Gekko 2.0
Wat hebben ‘Play it again, Sam’ en ‘Greed is good’ met elkaar gemeen?
Het zijn allebei misquotations uit filmklassiekers. Bareigenaar Rick (gespeeld door Humphrey Bogart) zegt in Casablanca (1940): “Play it, Sam”, De diabolische beurstycoon Gordon Gekko (een rol van Michael Douglas) zegt in Wall Street (1987): “Greed, for lack of a better word, is good”. Regisseur Oliver Stone maakt binnenkort een vervolg op Wall Street, de klassieker waarvoor Douglas een Oscar kreeg. Volgens de berichten keert in Wall Street II Gordon Gekko terug na een gevangenisstraf.
Naast het Euvel der Verkeerde Quotes lijdt Wall Street aan het Euvel van het Verkeerd Begrepen Worden. Zo maakte Oliver Stone van Gekko geen held, maar een duivel die corporate America een spiegel voorhield. Is dit hoe we verder willen met ons land? Waren Reaganomics (belastingverlaging voor bedrijven en afslanken van overheidstoezicht) in 1986/1987 echt dé oplossing?
In een fraaie speech voor een aandeelhoudersvergadering lijkt Gekko zélf zich aanvankelijk bewust te zijn van de nare bijklank van het woord greed (oftewel hebzucht)… de toevoeging “for lack of a better word” is essentieel en kan niet weggelaten worden. Hij palmt zijn publiek hiermee in alvorens af te sluiten met ‘(…) is good’. Daarna zegt hij – een staaltje Obamiaanse retoriek in optima forma – dat menselijke ontdekkingen en kunstwerken ook aan hebzucht te danken zijn. He rests his case…alle macht aan de aandeelhouders en durfkapitalisten (lees: private equity, ook wel bekend als sprinkhanen)! De zaal is om en het bedrijf is van Gekko.
Negentiende-eeuwse Duitse filosofen als Nietzsche en Schopenhauer schreven kunstuitingen eveneens toe aan hebzucht. Alleen heet greed bij hen will. Nietzsche schrijft bijvoorbeeld dat muziekstuk niets meer of minder is dan hoorbaar gemaakte will.
Ja, leer mij die muzikanten kennen … ze zijn eigenlijk geen haar beter dan de heer Gecko. Amy Winehouse, Pete Doherty, Ella Bandita… losgeslagen sauvages zijn het. Amy Winehouse, Pete Doherty… het is maar te hopen dat de heer Gekko ze kent, want die moéten natuurlijk op zijn feestjes komen. En las hij in zijn cel – tussen het netwerken met de Aryan Brotherhood door - wel de nieuwste modebladen? Per slot van rekening kun je met een schoudergevulde, bleke trophy wife à la Darryl Hannah niet meer in Manhattan gezien worden (Bizzwatch-voorstel: Eva Jinek), laat stáán met een koelkastmodel telefoon (Bizzwatch-voorstel: iPhone). Sterker nog: als Gordon niet oppast, raakt zijn hele Big Apple-habitat uit de mode. Poenscheppers zitten verkeerd in New York. Tegenwoordig ‘gebeurt’ het in Sjanghai, Dubai of Bangalore. Bovendien klinkt zijn pleidooi voor ongebreidelde aandeelhouder- en private equity-macht ongepast anno 2009; de Amerikaanse overheid moet mede dankzij hebzucht van aandeelhouders en durfkapitalisten honderden miljarden in de economie pompen.
Maar misschien gáát Gordon helemaal geen beursspelletje doen en keert hij zich walgend af van Wall Street. Welke andere beroepen kan Bizzwatch hem nog adviseren? Filosoof worden? Prima, maar doe niet net als Nietzsche. Die viel in Turijn snikkend een schillenpaard om de hals. Geestesziek? Mwoah. Spijtig genoeg bracht de hemelbestormende wijsgeer Nietzsche (alleen zijn boéktitels zijn al om te smullen: Jenseits von Gut und Böse, Also sprach Zarathustra) zijn laatste levensjaren door in een inrichting.
Tragisch, tragisch, tragisch… maar één ding is zeker: Wall Street II komt eraan. En we kunnen niet wachten!
Owen van Oers
